Трихотиломанија е болест која се карактеризира со една неконтролирана потреба, кубење на сопствените влакна, обично од косата, но и од другите делови од телото. Заболеното лице се обидува да се одвикне од оваа потреба, но резултатот од тоа е зголемување на напнатоста, која доколку влакната не се искубат, се зголемува до неподносливост. Во моментот кога влакната ќе се искубат, напнатоста опаѓа, а сето тоа е придружено со чувство на удобност и задоволство. Последицата е губење на коса, а ако болеста не се лекува, изгубените влакна може да бидат неповратни.

Зошто порано не сме слушнале за трихотиломанија?

Трихотиломанија не е нова болест. Постојат описи уште во Библијата што се соодветни за оваа болест. Првиот официјален опис е уште во 1800 година. Меѓутоа до неодамна имаше многу малку информации за трихотиломанија, со оглед на тоа дека заболените претежно се јавувале кај дерматолог и најчесто не даваат точни информации за причината за губење на косата. Во основа пациетите даваат неточни информации за губитокот на косата поради стравот лекарот да не помисли дека се работи за лудило.

Трихотиломанија излезе од анонимност благодарение на новите публикации, што содржеле основни информации за болеста, како и нови и успешни третмани. Медиумските презентации во некои градови го привлекле вниманието на стотици луѓе, кои наскоро побарале помош во борбата против оваа болест.

Кои се симптомите на оваа болест?

Трихотиломанија е класифицирана во посебна група на болести, која го носи името “пореметување на контролата на импулсот“. Во оваа група припаѓаат и болестите како пироманија, клептоманија и коцкањето. Кај лицата заболени со трихотиломанија, скоро секогаш е присутна одредена доза на напнатост и многу од заболените сметаат фрка кубењето на влакната е дејство што ја намалува напнатоста. Проблемот се зголемува по кубењето на косата, бидејќи се јавува страв од губење на контрола и последица од целосно губење на косата. Покрај тоа што лицето станува преокупирано со вакви мисли, може да дојде и до екстремно зголемување на анксиозноста.

Многу од нив имаат обичај да си играат косата откако ќе ја искубат, ја допираат на усните, ја провлекуваат низ дланките или прстите. Се случува да го одгризат коренот, а некои го јадат целото влакно. Понекогаш хирургија е потребна хируршка интервенција за да се отстранат несварените влакна од желудникот, замрсени во форма на топче.

Некои поминуваат часови во потрага по “вистинското влакно“, кое го искорнале. Други имаат “омилени област“ (на главата или на друго место), што периодично се менува. Важно е да се нагласи дека секоја површина може да се покриени со коса влакна може да биде вклучена - трепките, веѓите, брадата, влакната на градите, нозете, интимниот предел.

Овие “акции“ го ангажираат заболениот од неколку минути до неколку часа дневно. Влакната обично ги корнат кога се сами. Често прават разни обиди да се запре понатамошно губење на косата, така што носат ракавици, длабоко ги сечат ноктите или се потшишуваат кратко. За жал, таквите обиди речиси секогаш се без успех, оставајќи го лицето со горчливиот вкус на поразот.

Како и кога настанува трихотиломанијата?

Ова нарушување обично се случува околу 12-тата или 13-тата година. Не се ретки случаите со почеток во уште помала или значително постара возраст. Се случува болеста да се јавуви по стресн настан, на пример, по злоупотреба од страна на родителите или по болест и смрт на родител. Повеќето, сепак, не се сеќаваат на ниеден стресен што и претходел на појавата на болеста. Сепак, меѓу нив има и такви чии симптоми се повлекуваат по подобрувањето на односот помеѓу родителите или ако нивните родители им посветат поголемо внимание.

Со оглед на фактот дека ова нарушување обично се јавува во адолесценцијата, некои експерти сметаат дека е последица на хормоналните промени. Кај некои деца, кој прв ги корнат, па ги јадат своите влакна, најдено е недостаток на железо во организамот, а трихотиломанијата се повлекла по надоместокот на железо. Сепак, поголемиот дел од експертите сметаат дека се работи за нарушување на ниво на невротрансмитери (супстанции што пренесуваат пораки во мозокот). Како доказ, го наведуваат фактот дека трихотиломанијата е многу слична на опсесивно-компулсивното нарушување, за кое се знае дека е последица на нарушување на невротрансмитерите, што се нарекуваат серотонин. Покрај основните симптоми, многу заболени имаат и т.н. комплузија на броење, проверување и миење, кои се карактеристични за опсесивно-компулсивното нарушување. Од оваа причина, некои експерти трихотиломанијата ја сметаат за спротивна или како подтип на псесивно-компулсивното нарушување. Оваа идеја е поддржана од фактот дека овие два проблеми често се случуваат во исто семејство (што говори и за генетската предиспозиција) и дека истите лекови помагаат и кај двете болести.

Трихотиломанија имаа подобра прогноза ако болеста се појави пред шестгодишна возраст. Во овие случаи е забележано дека болеста често сама се повлекува. Во периоди кога животот на пациентот има позитивен проток, симптомите може да исчезнат на некое време. За жал ако не се лекува, болеста може да се активира од појава на неповолен период или стрес.

Дали има последици од тихотиломанијата?

Одговорот е да, од болеста може да се појават двојни последици.

Прво физички, односно може да се дојде до трајно губење на влкната на одреден дел од телото. Тука се можеби уште поважните (посебно за адолесцентите), психолошки последици. Сето тоа започнува со чувство на срам поради неможноста да се контролира своето однесување и екстремен страв од последици. Се јавува и страв од лудило, поради што заболените често го кријат својот проблем. Родителите и другите членови на семејството ретко ја разбираат вистинската природа на проблемот. Често велат: “Зошто едноставно не престанеш“? - и со тоа уште повеќе се зголеми чувството на вина, со тенденција на ниско вреднување и само-омаловажување на детето. Се случува губењето на влакната да е лесно видливо, па не заостанува и потсмевањето од страна на врсниците. Сето ова, особено ако се работи за адолесцент може да има големи последици во смисла на градење на сопствената слика за себе, самодоверба и односи со врсниците, што носи долги и понекогаш сериозни последици во подоцнежниот живот.

Луѓето со трихотиломанија тешко постигнуваат задоволителен квалитет на живот. Често се принудени да се избегнат многу активности (дружење, пливање ...), да носат капи, перики, вештачки трепки, големи очила, да ги оцртуваат веѓите со молив, што понекогаш им дава вештачки изглед. Лесно многу заболени лица влегуваат во брак продолжувајќи го својот живот сосема нормало, постојат и оние кои ги избегнуваат интимните односи, поради страв дека ќе биде откриена нивната тајна.

Депресијата често се поврзува со трихотиломанијата, обично како одговор на долгоротрајната деморализација и ниското самопочитување. Доживуваат беспомошност и неспособност да го решат проблемот, а тоа има влијание и во нарушувања на расположението. Забележани се и обиди за самоубиство, самоповредување, злоупотреба на различни супстанции. Поврзани со трихотиломанијата може да се јави и грицкање на ноктите, цицање на палецот, удирање на главата или компулсивно чешање.

Како се лекува трихотиломанијата?

Третманот е адаптирана на секој клиент поединечно. Сепак, важно е да се започне лекувањето со информации за природата на болеста, со оглед на тоа дека искуството покажало дека на тој начин значително се намалува напнатоста и стравот, а со тоа значително се олеснува понатамошно лекување. Во најмала рака, информациите помагаат заболените да сфатат дека тие не се единствените со чуден проблем, како што често мислат и да се намали чувството на изолација и самообвинување. Се покажа како особено корисно да им се даде информација дека не се работи за лудило, како и дека за нивниот проблем постои соодветен психијатриски третман.

trihotilomanija

FaLang translation system by Faboba